Exproof Ekipman Kontrolü
Patlayıcı ortam bulunan tesislerde exproof (Ex) elektrik ekipmanlarını TS EN 60079-17 esaslarına göre muayene ediyoruz. Her ekipmanı bulunduğu bölgenin zonu, koruma tipi ve sıcaklık sınıfıyla birlikte değerlendirip, ekipman bazlı bir envanter ve uygunluk raporu teslim ediyoruz.
Burada tek bir kıvılcım yeterlidir
Normal bir tesiste gevşek bir bağlantı ısınır, kablo kavrulur, sigorta atar. Patlayıcı ortamda ise aynı gevşeklik ortamı tutuşturacak kıvılcımı üretir. Bu yüzden Ex ekipmanlar, iç hacminde oluşabilecek bir patlamayı dışarı taşırmayacak ya da hiç kıvılcım oluşturmayacak şekilde tasarlanır; koruma bu tasarımın bozulmadan korunmasına bağlıdır.
Uygulamada koruma çoğu zaman ekipmanın kendisinden değil, ona yapılan müdahaleden kaybolur: bir bakımda kaybolan cıvatanın yerine standart cıvata takılır, boyama sırasında alev sızdırmaz yüzey boyanır, yeni bir kablo için açılan delik tapalanmadan bırakılır. Ekipman dışarıdan bakınca hâlâ exprooftur; aslında değildir.
- 6 ayda 1
- TS EN 60079-17
- Gaz ve toz ortamları
Yasal dayanak
Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (R.G. 30.04.2013 / 28633), işverene patlayıcı ortam oluşabilecek yerleri sınıflandırma ve Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlama yükümlülüğü getirir.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III uyarınca patlayıcı ortamda kullanılan elektrik tesisatı ve ekipmanlarının periyodik kontrol aralığı altı ayı aşamaz.
Muayenenin kapsamı ve derecelendirmesi TS EN 60079-17, ekipman seçimi ve montaj kuralları ise TS EN 60079-14 esas alınarak değerlendirilir.
Muayene kapsamı
- Ekipman etiketi, Ex işareti ve sertifika bilgisinin okunması
- Koruma tipinin bölgenin zonuna uygunluğu (Ex d, e, i, p, t, n)
- Gaz grubu ve sıcaklık sınıfının ortamla karşılaştırılması
- Alev sızdırmaz yüzeylerde korozyon, boya ve hasar kontrolü
- Cıvata tipi, sayısı ve sıkma durumunun doğrulanması
- Kablo rakorlarının tipi, sıkılığı ve kablo uyumu
- Kullanılmayan giriş deliklerinin sertifikalı tapayla kapatılması
- Conta bütünlüğü ve kapak oturma kontrolü
- Kendinden güvenli devrelerde ayrım ve etiketleme
- Topraklama ve eşpotansiyel bağlantı sürekliliği
Sık karşılaşılan bulgular
- Yanlış tipte veya elle sıkılmış kablo rakoru
- Tapalanmadan bırakılmış kullanılmayan giriş deliği
- Boyanmış alev sızdırmaz yüzey
- Orijinali yerine takılmış standart cıvata
- Eksik, ezilmiş veya sertleşmiş conta
- Bölgenin sıcaklık sınıfına uymayan ekipman
- Etiketi okunamaz hale gelmiş, sertifikası bulunamayan ekipman
Her ekipmana aynı derinlikte bakılmaz
TS EN 60079-17, muayeneyi üç dereceye ayırır. Hangi ekipmana hangi derecenin uygulanacağı; bulunduğu zon, koruma tipi ve çevre koşullarına göre belirlenir. Raporda her ekipmanın hangi derecede muayene edildiği yazar.
Görsel muayene
Alet kullanmadan, ekipmana dokunmadan görülebilen kusurların tespiti: eksik cıvata, açık kapak, belirgin hasar, gözle görünür korozyon.
Yakından muayene
Görsel muayeneye ek olarak, gerekirse merdiven ve el feneriyle yakına gidilerek yapılan inceleme; gevşek cıvata ve rakor, conta durumu bu aşamada görülür.
Ayrıntılı muayene
Ekipmanın açılmasını ve gerektiğinde enerjisinin kesilmesini gerektiren en kapsamlı derece; iç bağlantılar, klemens sıkılığı ve yüzey boşlukları incelenir.
Bu kontrol hangi işletmeleri ilgilendirir
Yanıcı gaz veya buhar bulunan tesisler ilk akla gelenlerdir; oysa yanıcı toz oluşan işletmelerde risk çoğu zaman daha çok gözden kaçar.
Gaz ve buhar ortamları
Akaryakıt ve LPG tesisleri, kimya ve boya üretimi, ilaç sanayii, solvent kullanılan üretim hatları, atıksu ve biyogaz tesisleri.
Toz ortamları
Un, yem, şeker ve nişasta fabrikaları, tahıl siloları, ahşap işleme atölyeleri, metal toz işleme, plastik granül tesisleri.
Boya ve kaplama
Boya kabinleri, toz boya hatları ve solvent depoları; küçük işletmelerde bile zon sınıflandırması gerektiren bölgeler barındırır.
Exproof kontrol hakkında
Exproof ekipman kontrolü ne sıklıkla yapılmalı?
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III uyarınca patlayıcı ortamda kullanılan elektrik tesisatı ve ekipmanlarının periyodik kontrol aralığı altı ayı aşamaz. TS EN 60079-17 ise muayene sıklığının, ekipmanın bulunduğu zon, çevre koşulları ve bozulma hızı dikkate alınarak belirlenmesini ve üç yılı geçmemesini esas alır; uygulamada altı aylık yasal periyot belirleyicidir.
Patlamadan Korunma Dokümanı olmadan kontrol yapılabilir mi?
Yapılabilir ama eksik kalır. Bir ekipmanın uygun olup olmadığı, bulunduğu bölgenin zonuna göre belirlenir; zon bilgisi ise Patlamadan Korunma Dokümanındaki bölge sınıflandırmasından gelir. Doküman yoksa önce sınıflandırmayı çıkarmak gerekir. Dokümanı olmayan işletmelerde bu çalışmayı da üstlenebiliyoruz.
Hangi işletmelerde exproof kontrol gerekir?
Yanıcı gaz, buhar veya sis bulunan tesisler ile yanıcı toz oluşan işletmeler bu kapsamdadır: akaryakıt ve LPG tesisleri, kimya ve boya tesisleri, ilaç sanayii, un ve yem fabrikaları, şeker ve nişasta tesisleri, ahşap işleme atölyeleri, atıksu ve biyogaz tesisleri, tahıl siloları. Toz patlaması riski çoğu işletmede gazdan daha çok gözden kaçar.
En sık hangi uygunsuzluklar çıkıyor?
Uygulamada en sık görülenler; yanlış tipte veya sıkılmamış kablo rakoru, kullanılmadığı halde tapalanmamış giriş delikleri, boyanmış ya da korozyona uğramış alev sızdırmaz yüzeyler, eksik veya hasarlı conta, orijinali yerine takılmış standart cıvata, kapağı tam kapanmayan buat ve bölgenin sıcaklık sınıfına uymayan ekipmandır. Bunların çoğu bakım veya tadilat sonrasında oluşur.
Exproof kontrol için teklif alın
Zon sınıflandırmanızı ve yaklaşık ekipman sayınızı iletin, aynı gün içinde fiyat teklifinizi gönderelim.
İlgili hizmetlerimiz
Topraklama Ölçümü
Patlayıcı ortamlarda topraklama ve eşpotansiyel süreklilik altı ayda bir ölçülür.
İç Tesisat Kontrolü
Ex bölge dışındaki tesisat da aynı ziyarette periyodik kontrolden geçirilebilir.
Yangın Algılama Kontrolü
Patlayıcı ortam bulunan tesislerde algılama sisteminin işlerliği ayrıca kritiktir.