İzmir merkezli, Türkiye genelinde topraklama tesisatı ölçümü yapıyoruz: elektrot direnci, toprak özdirenci ve eşpotansiyel bağlantıların sürekliliği ölçülür, sonuçlar tesisinizin koruma yöntemine göre hesaplanan sınır değerlerle karşılaştırılarak e-imzalı raporda sunulur.
Elektrik güvenliğinde yaygın bir yanılgı vardır: koruma cihazının kendi başına koruduğu sanılır. Oysa bir kaçak akım rölesinin veya sigortanın devreyi açabilmesi için hata akımının toprak üzerinden dönebileceği yeterince düşük dirençli bir yol bulunması gerekir. O yol yoksa cihaz gövdesi gerilim altında kalır, koruma cihazı hiçbir şey olmamış gibi kapalı durur.
Tehlikeli olan da budur: tesis normal çalışıyor görünür, hiçbir uyarı vermez. Sorun ancak birisi o gövdeye dokunduğunda ortaya çıkar. Topraklama ölçümü, bu görünmez eksiği kaza olmadan önce sayıya döker.
Yasal dayanak
Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, topraklama tesisatlarının işletme süresince düzenli olarak muayene ve ölçümle denetlenmesini zorunlu kılar.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III uyarınca topraklama tesisatının periyodik kontrol aralığı bir yılı aşamaz. Yer değiştirebilen elektrikli el aletleri, seyyar makineler ve patlayıcı ortam bulunan işyerlerinde bu süre altı aydır.
Topraklama ölçümü, cihazı toprağa saplayıp ekrandaki sayıyı yazmaktan ibaret değildir. Sonucun anlamlı olması için ölçümün nerede, hangi koşulda ve neye göre yapıldığı bilinmelidir.
TN, TT ve IT sistemlerde kabul edilebilir direnç sınırı birbirinden tamamen farklıdır. Ölçüme başlamadan önce tesisin hangi sisteme göre kurulduğu ve koruma cihazlarının açma akımları tespit edilir; sınır değer buna göre hesaplanır.
Ölçüm klemensinden şebeke ayrılarak üç iletkenli gerilim düşümü yöntemiyle elektrot direnci alınır. Yardımcı çubuklar, ölçülen elektrotun etki alanı dışına yeterli mesafede konumlandırılır; aksi halde sonuç olduğundan düşük çıkar.
Ana baradan başlayıp makine gövdelerine, metal kanallara, su ve doğalgaz hatlarına kadar eşpotansiyel bağlantıların gerçekten iletken olduğu tek tek ölçülür. En sık bulgu, ölçülmediği için varlığı sanılan ama kopmuş olan bağlantıdır.
Ölçülen değer, hesaplanan sınırla yan yana konur. Ölçüm tarihi, zemin durumu ve kullanılan cihazın kalibrasyon bilgisi rapora işlenir; böylece bir sonraki yıl aynı noktanın eğilimi takip edilebilir.
Her ölçüm noktası; konumu, ölçülen değeri, hesaplanan sınır değeri ve uygunluk durumuyla birlikte tabloda yer alır.
Tespit edilen her eksik; riski, ilgili mevzuat maddesi ve önerilen çözümüyle birlikte, aciliyet sırasına konularak yazılır.
Rapor elektronik imzalı PDF olarak teslim edilir; 5070 sayılı kanun uyarınca ıslak imzayla aynı hukukî sonucu doğurur. Cihaz kalibrasyon sertifikası ektedir.
Sabit tesislerde yılda en az bir defa. Yer değiştirebilen makine ve cihazların topraklamaları ile patlayıcı ortam bulunan işyerlerinde bu süre altı aya iner. İmalatçı talimatı veya risk değerlendirmesi daha kısa bir periyot öngörüyorsa o süre esas alınır.
Tek bir sayı vermek doğru olmaz. Sınır değer, tesisin koruma yöntemine (TN, TT, IT) ve koruma cihazının açma akımına göre hesaplanır. TT sistemde 30 mA kaçak akım rölesiyle korunan bir tesiste kabul edilebilir direnç, aynı tesisin TN sistemdeki değerinden tamamen farklı çıkar. Ölçüm sonucunu bu hesapla birlikte değerlendirip raporda gösteriyoruz.
Toprak direnci nemle birlikte değişir; en yüksek değerler kurak yaz sonunda ve donmuş kış toprağında görülür. Yağmurun hemen ardından yapılan bir ölçüm gerçekte olduğundan iyi sonuç verir. Bu yüzden ölçüm tarihini ve zemin durumunu rapora yazıyoruz; sınırda çıkan değerlerde en olumsuz mevsim koşulunu esas alıyoruz.
Önce nedeni bulunur: korozyona uğramış bağlantı, kopmuş iletken ve kuru zemin en sık karşılaşılan üç sebeptir. Çözüm buna göre değişir; bazen tek bir klemensin temizlenmesi yeterken bazen ek elektrot sürülmesi gerekir. Raporda hangi noktaya ne yapılması gerektiğini yazıyoruz, iyileştirme sonrası ilgili noktayı yeniden ölçüyoruz.
Tesisinizin büyüklüğünü ve elektrot sayısını iletin, aynı gün içinde fiyat teklifinizi gönderelim.
Topraklama ölçümü çoğu zaman iç tesisat periyodik kontrolüyle birlikte yürütülür.
Yıldırımdan korunma tesisatının topraklaması da aynı ziyarette ölçülebilir.
Gevşek bağlantılar ısınma yapar; termal tarama bunları tesis çalışırken gösterir.
